Khi Mẹ vắng nhà !

Việc người chồng ở nhà chăm con để vợ đi xa, lao động kiếm tiền thực sự là một thử thách đối với các gia đình. Bước vào thử thách này,không ít người làm cha cảm thấy lo lắng và bối rối.

Sự lựa chọn cuối cùng

Trong một cuộc phỏng vấn ở xã Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, một người đàn ông có vợ đi lao động xuất khẩu ở Malaysia tâm sự: “Có hôm, đêm đến con sốt cao mà tôi chẳng biết phải làm thế nào. Mấy bố con thức trắng, vừa lo vừa tủi, chỉ sợ con bị làm sao. Nghĩ giá mà có vợ ở nhà thì yên tâm hơn”.

Những năm gần đây, tình trạng nhiều phụ nữ di cư đi làm xa nhà đã gây ra những bất ổn cho không ít gia đình và cả xã hội. Đó là việc tổ chức cuộc sống gia đình bị đảo lộn, vai trò tham gia công việc lao động sản xuất, nội trợ, chăm sóc, giáo dục con cái, chăm sóc người cao tuổi, mối quan hệ trong gia đình lỏng lẻo, ảnh hưởng đến cuộc sống ổn định và hạnh phúc.

Theo số liệu thống kê của Hội Phụ nữ xã Chỉ Đạo (huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên), hiện nay, xã có 108 phụ nữ đi làm ăn xa, có trường hợp đi năm bữa nửa tháng, về vài ngày rồi lại đi; có trường hợp đi xuất khẩu lao động nước ngoài thì vài ba năm mới về...

“Nguyên nhân buộc phụ nữ phải đi làm ăn xa chủ yếu là do thiếu việc làm tại địa phương, hoặc mức thu nhập không đảm bảo, hoặc do rủi ro trong chăn nuôi; gia đình có thành viên không may bị tai nạn, bệnh tật, ốm đau phải chữa trị. tốn kém nhiều tiền, dẫn đến kinh tế khó khăn” - Ông Lê Văn Để, Phó Chủ tịch UBND xã Chỉ Đạo cho biết.

Như vậy, hiếm gia đình nào để cho người phụ nữ đi làm ăn xa chỉ để làm giàu. Bởi người đàn ông vẫn được coi là trụ cột và có trách nhiệm lớn hơn trong vấn đề đảm bảo kinh tế gia đình. Sự di cư của người vợ có khi chỉ là sự lựa chọn cuối cùng để giải quyết vấn đề này.

Thích nghi với hoàn cảnh mới

Trong nhiều gia đình ở nông thôn, khi người chồng di cư, người vợ sẽ phải gánh vác khối lượng công việc nhiều hơn, gồm cả công việc sản xuất mà trước đây chồng họ đảm nhiệm. Chính sự phân công lại lao động trong gia đình này đã mang lại cho nam giới và phụ nữ những cơ hội thay đổi vai trò giới và dẫn đến những bước tiến về sự công bằng, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới.

Trong khi người phụ nữ thích nghi nhanh chóng với sự thay đổi của cuộc sống để hài hòa giữa sự nghiệp và gia đình thì xã hội hiện đại cũng đang đòi hỏi người đàn ông phải có những chuyển biến. Đằng sau hiện tượng người phụ nữ di cư do sự biến đổi và yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội thì người đàn ông cũng cần tham gia nhiều hơn vào việc gia đình.

Anh Nguyễn Thanh Tùng (Ba Đình, Hà Nội) cho rằng: “Quan niệm “người quân tử” cần đạt 9 chữ “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” đến ngày nay vẫn đúng. Tức là muốn trở thành một người quân tử, làm việc lớn thì trước hết họ phải là những con người rất bình thường, biết làm những công việc được cho là nhỏ nhặt nhất. Vì thế, dù trong thời đại nào, một người đàn ông chân chính cũng nên biết làm việc nhà. Người đàn ông gia trưởng, lười nhác mới thật đáng chê cười”.

Phường Đậu Liêu, thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh là nơi rất nhiều gia đình có phụ nữ đi xuất khẩu lao động. “Địa bàn của chúng tôi có số phụ nữ đi xuất khẩu lao động đông, vì thế, rất cần sự đồng tình của các ông bố để cùng chia sẻ và tham gia vào công việc gia đình như đi chợ, nấu ăn, quét dọn nhà cửa, chăm sóc, đưa đón con cái...” - Bà Thái Thị Điểm, Chủ tịch Hội Phụ nữ phường Đậu Liêu cho biết. - “Khi vợ vắng nhà, các ông bố buồn hơn, sa vào tụ tập rượu chè, quên đi gia đình và bổn phận của mình là chăm sóc gia đình. Để giúp những gia đình này và trực tiếp là những người đàn ông tổ chức cuộc sống tốt hơn, chúng tôi đã phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội địa phương”.

Phường Đậu Liêu có tới 8 CLB được thành lập (CLB Nuôi dạy con tốt, CLB Công tác xây dựng gia đình, CLB Bình đẳng giói, CLB Khi mẹ vắng nhà.), mỗi tổ dân phố là một CLB. Theo bà Điểm, các CLB này thu hút lực lượng nam giới tham gia rất đông, đặc biệt là những người đang có vợ đi xuất khẩu lao động.

Đối những gia đình có vợ đi xuất khẩu lao động, Hội Phụ nữ phường kết hợp với tổ dân phố đến tận nhà động viên người chồng tham gia vào các CLB. Tại đây, họ được giúp đỡ, hỗ trợ, học hỏi kinh nghiệm nuôi dạy con cái, tổ chức cuộc sống gia đình, làm kinh tế, nâng cao kiến thức, gặp được người cùng cảnh để chia sẻ.

Thay đổi nhận thức

Một nghiên cứu tại huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam đã đưa ra một khía cạnh khá thú vị khi chỉ ra vài khác biệt trong vai trò đảm nhiệm việc chăm sóc và giáo dục con cái trước thời gian vợ/ chồng di cư.

Đó là, tỷ lệ người vợ làm chính việc chăm sóc và giáo dục con ở gia đình có vợ di cư thấp đáng kể (khoảng từ 50%-57%) so với những người vợ làm công việc này ở gia đình có chồng di cư (58,7%-77,1%); và ngược lại, tỷ lệ cả hai làm chính ở gia đình có vợ di cư lại cao hơn so với gia đình có chồng di cư. Như vậy, có thể đây là một trong những lý do được đưa ra cân nhắc khi quyết định người chồng ở nhà quán xuyến gia đình và để cho vợ di cư.

Khi người phụ nữ phải rời gia đình đi làm ăn xa, tuy kinh tế có phần được cải thiện nhưng cuộc sống gia đình thiếu đi sự đầm ấm, yên vui. Nhiều trẻ em thiếu bàn tay chăm sóc của người mẹ, trong hoàn cảnh đó, rất cần đến người chồng, người cha. Người cha thay mặt người mẹ chăm lo cuộc sống gia đình, chăm sóc con cái, để con cái không bị hẫng hụt, không cảm thấy thiếu vắng tình cảm của người mẹ. Người cha càng phải thấy được trách nhiệm của mình trong tổ chức cuộc sống gia đình, nuôi, dạy con cái để con khỏe, ngoan.

Những con số vừa nêu trên cho thấy, người đàn ông hoàn toàn có thể đảm nhiệm được việc chăm sóc và giáo dục con nhỏ - vốn được coi là thiên chức của phụ nữ. Điều này góp phần làm thay đổi nhận thức về vai trò giói trong gia đình.

Lam Linh – Gia đình và trẻ em